KOZAN’IN HAZİNELERİ-4

KOZAN BEDESTENİ

Kozan şehir merkezinde, Hoşkadem Camii’nin güneydoğusunda Camii Kebir Caddesi üzerinde bulunmaktadır. Bedestenin batı giriş kapısının üstünde geniş bir kitabe boşluğu bulunmaktadır. Bu büyük boşluğun içerisine yerleştirilen mermer kitabe küçük ölçülerde olup, 1903 tarihini göstermektedir. Kitabenin metni şöyledir:

1- Şerefde bu hitam buldı Didim bir fahr ile tarih
2- Muammer ol küşâdnla sezâ sana Hacı Ali
3-Sene 1320.
Anlamı:
Hacı Ali bu yapıyı 1320 senesinde tamamladı. Sezâ’da büyük bir övünçle yapının açılışını tarihe yazdı.

Düzgün kesme taş ve moloz taşlarla inşa edilen Bedesten, eski Kozan’ın ticaretinin yoğun olduğu bir bölge olan eski çarşının en işlek yerinde yer almaktadır. Doğu-batı yönde bir düzenlemeye sahip bedesten uzun dikdörtgen bir plan gösterir. Bedestende günümüzde 5 tanesi kuzey, 1 tanesi batı ve 1 tanesi de güneyde olmak üzere 7 adet kapı bulunmaktadır. Bu kapılardan kuzey cephesinde bulunan 2 tanesi sonradan açılmış olup, diğerleri orijinaldir. Bu kapılar içerisinde ana girişin batı kapısı olduğu anlaşılmaktadır. Bugünkü Camii Kebir caddesine açılan kapı, hafif sivri bir kuşatma kemeri ile vurgulanmıştır.
Bedesten, bir iç avlunun doğu, güney ve kuzey yönlerinde sıralanan sivri kemer cepheli ve beşik tonozlu dükkânlardan meydana gelmektedir. İç avluda dükkânlar 2.90 m. genişlikte bir yolun üzerine sıralanmışlardır. Güney ve kuzeyde karşılıklı sıralanan dükkânların önünde 1.20 m. genişlikte birde kaldırım kısmı bulunmaktadır.

Avlunun güney ve kuzeyinde karşılıklı 7’şer dükkân yer almaktadır. Doğusunda ise 4 dükkân bulunmaktadır. Dükkânlardan üç tanesi avluya açılırken, kuzeydoğu köşedeki büyük dükkân avluya değil, güneydeki bir dükkâna açılmaktadır. Doğuda bulunan bu 4 dükkândan 3’ü 2.70×2.90 m. ölçülerindeyken, kuzeydoğu köşe dükkân 2.90×5.00 m. ölçülerindedir. Bu dükkânın altında bir de bodrumu bulunmaktadır. Doğudaki dükkânların tamamı düzgün kesme taş yapılı, beşik tonoz örtülü ve sivri kemerlidir. Bedestenin kuzey tarafında 7 dükkân bulunmaktadır. Bu dükkânların tamamında bodrum mevcuttur. Bu dükkânlardan doğu baş tarafta bulunan ikisi sivri bir kemerle birbirine açılırken, diğerlerinin birbirleriyle bir bağlantısı yoktur. Bedestenin güney kanadında da 7 dükkân bulunmaktadır. Bu dükkân ölçüleri de 2.60×4.00m. İle 2.65×4,00 m. arasında değişmektedir. Güney kanadın batı ucunda yer alan bir dükkân arka taraftan bölünerek bir kısmı, caddeye bakan batı dükkânına dâhil edilmiştir, bu dükkânlarda diğerleri gibi beşik tonoz örtülü olup, birer sivri kemerle avluya açılmaktadır.
Güney dükkânlarının doğu ucunda bulunan 3 dükkân sivri bir kemerle bir birlerine açılırken, diğer dükkânların birbirleriyle bir bağlantısı bulunmamaktadır. Bu dükkânlardan doğu uçtaki dükkân ise bir kapıyla dışarıya açılmaktadır.
Bedestenin bugün doğusunda bulunan beşik tonoz örtüsü tamamıyla yıkılmış durumdadır. Beşik tonozun sırtı yuvarlak şekilde belli olmaktadır. İç avluyu örten hafif sivri tonoz örtüsü bugün ayaktadır. Tonoz örtü dışarıdan gemi teknesi biçiminde belli olmaktadır. Dükkânların sırtı ise dışarıdan balıksırtı şeklinde inşa edilmiştir. Üst örtünün tamamı dış taraftan ince bir tabaka şeklinde sıvanmıştır.
İç avluyu örten tonozda sağlı sollu her iki dükkânın arasına denk gelecek şekilde biraz üst tarafta dikdörtgen pencerelere yer verilmiştir. Yine avluyu örten tonozun batı tarafında aydınlatmak amacıyla 2 büyük dikdörtgen pencereye yer verildiği görülmektedir.
Bugün kısmen yıkık olan bedestenin birçok defa onarımdan geçtiği anlaşılmaktadır. Oldukça sade ele alınan bedestende herhangi bir süsleme yoktur.